Een vierkant gat met twee schuine langwerpige gaatjes ernaast. Ze zullen wel een speciaal doel dienen, want ze zijn duidelijk uit een dikke stalen plaat gestanst, maar?
We werden door een paar lezers onmiddellijk
teruggefloten toen we dat schreven, want de gaatjes zijn niet gestanst.
Enfin, lees zelf maar:
"Zo te zien heeft u foto's gemaakt van (anti-wegzak) rijplaten voor
grondverzetwerk.
De gaatjes zijn er niet in/uit(?) gestanst - dan zouden ze precies gelijk
zijn - maar met een snijbrander uitgesneden. Dat is een snelle, makkelijke
en robuuste manier van markeren: een geschilderde naamsaanduiding zou in het
gebruik te snel verdwijnen. De tekens dienen als eigendomsmerk van het
bedrijf dat de vrachtwagens, kranen enzovoort daar aan het werk heeft/had.
De naam zal wel iets zijn in de trant van "van Vier...".
De wat grotere gaten zijn handig om de platen te verslepen en te hijsen.
Soms zitten er nog rijen klinknagels in de platen; een bewijs dat ze
afkomstig zijn van een (scheeps)sloperij.
In de meeste vierkante gaten op
de foto's is nog iets aardigs te zien. De gaten worden tijdens gebruik
volgereden met zand en modder: de vormen zijn dan elkaars afbeelding
(negatief, complement). Na een regenbui gaan de vanwege de bandendruk
enigszins doorverende platen liggen te soppen in de natte ondergrond. Er
wordt dan water door de gaten omhoog geperst en (een deel van) het zand
spoelt weg. Hoe precies, hangt ten minste af van: de
hoeveelheid water en de verdeling ervan onder de plaat, de samenstelling van
het zand (steentjes blijven langer liggen), de onregelmatigheid van de gaten
(ribbels als gevolg van het door de vlamgasdruk weggeblazen gesmolten
ijzer), ... Inderdaad, ook de door mensenhanden vormgegeven (ik bedenk nu
het neologisme
"homo-gene") natuur is wonderbaar."
En een andere lezer had nog deze toevoeging:
"Stanzen gebeurt met een excenterpers die met
grote kracht een snijdgereedschap door de plaat duwt. Dit gebeurt terwijl de
plaat in koude toestand is, en geeft het gat scherp uitgesneden randen mee.
Doordat telkens hetzelfde gereedschap wordt gebruikt zijn de vormen van elk
gat dan ook steeds precies hetzelfde: je moet daar bij denken aan een
tolerantie van minder dan 0.01 millimeter.
De getoonde gaten zijn, uit de hand, met een snijbrander in de plaat
aangebracht; dit zie je omdat de randen van de gaten niet helemaal recht
lopen. Een snijbrander blaast met hoge temperatuur (meer dan duizend graden)
vloeibaar staal uit de plaat en door de brander vervolgens langzaam over de
plaat te bewegen ontstaat een vorm. In de vormen die we zien zit nog al wat
variatie: duidelijk is dat het wel een paar millimeter mocht schelen."
Zelf heb ik bij deze foto's nog een merkwaardige
ervaring - de ene keer zie ik de gaten als hol, de andere keer als bol.
