"Why is Sex Fun?" is de titel van tien jaar oud boek van Jared Diamond.
Hij behandelt daarin de evolutionaire ontwikkeling van de menselijke
seksualiteit. Eén van de kwesties die hij bij de kop neemt, is de vraag
waarom menselijke vrouwen tijdens de ovulatie geen rode huidverkleuring
rondom de vagina krijgen zoals bavianen. Net als de meeste zoogdieren paart
een bavianenvrouwtje alleen tijdens haar vruchtbare periode. Omdat deze
duidelijk zichtbaar is, weten mannetjes waar ze aan toe zijn. Bij de mens is
de eisprong voor zowel vrouw als man verborgen. Dat lijkt niet zo handig
voor de voortplanting en omdat alles wat de voortplanting in de weg staat
evolutionair niet door de beugel kan, is er een probleem. Om hier onderuit
te komen zijn twee theorieën verzonnen.
De eerste noemt de auteur de 'pappie thuis' theorie. Gesteld dat de
vrouwen van onze verre voorouders wel een rood achterste kregen wanneer ze
vruchtbaar waren, dan zou holenman gedurende die tijd enthousiast aan het
paren slaan, teneinde zijn genen door te geven. Wanneer ze weer gewoon
gekleurd was, zou hij haar ogenblikkelijk in de steek laten om op de
oersavanne te zoeken naar andere verkleurde vrouwen. Hij zou zich geen
zorgen hoeven te maken dat zijn holenvrouw vreemd zou gaan en hem met
onechte kinderen zou opzadelen. Een dergelijke verbintenis zou desastreus
zijn voor het nageslacht dat een zorgende moeder en vader nodig heeft. Met
een verborgen ovulatie moet de echtgenoot thuis blijven en zoveel mogelijk
paren. Zijn kans zich voort te planten wordt daardoor vergroot en de kans
dat zijn vrouw echtbreuk pleegt verkleind. Verder kan hij wel op pad gaan,
maar hij kan niet zien welke buurvrouwen vruchtbaar zijn. De verborgen
ovulatie bevordert monogamie, vaderlijke zorg en vaders zekerheid omtrent de
afkomst van het kroost.
De tweede theorie is die van de 'vele vaders'. In primitieve menselijke
samenlevingen en bij chimpansees en gorilla's is kindermoord gewoon. Met
name infanticide door mannetjes op kinderen van vrouwtjes waarmee zij nooit
gepaard hebben. De voordelen daarvan liggen voor de hand. Een vrouwtje
ovuleert gewoonlijk niet zolang ze een kind zoogt. Door het jong te doden
komt de cyclus weer op gang en kan de moordenaar haar zwanger maken van zijn
eigen nageslacht. Bij sommige dieren is infanticide de belangrijkste oorzaak
van kindersterfte.
Strategieën om daar onderuit te komen zijn dus gunstig voor de overleving
van de genen van de moeder. Wanneer de vrouw een verborgen ovulatie heeft en
met zoveel mogelijk mannetjes paart, wordt het risico op kindermoord
verkleind. Het grappige is dus dat de ene theorie stelt dat verborgen
ovulatie leidt tot duidelijk vaderschap en monogamie, terwijl de andere
juist het tegenovergestelde beweerd. Om uit dit dilemma te raken suggereert
Diamond een synthese. Wanneer we aannemen dat de hypothetisch voorouder van
mens, chimpansee en gorilla, de 'missing link' net als de meeste apen
promiscue was, dan is het denkbaar dat in zo'n systeem verborgen ovulatie
meer voortplantingsvoordeel bood dan afficheren van vruchtbaarheid. De mate
van infanticide nam erdoor af.
Vervolgens is denkbaar dat de verborgen eisprong op den duur juist
monogamie deed ontstaan vanwege de voordelen van 'pappie thuis'. De
voorouder-apenvrouw ontwikkelde dus eerst de verborgen ovulatie om zoveel
mogelijk mannetjes de indruk te geven dat ze de vader van het kroost waren.
Toen de eisprong geheel onmerkbaar was geworden, sleurde ze één mannetje aan
zijn haren mee naar haar grot om voor het gezin gaan te zorgen. Weer een
raadsel opgelost.