Zo langzaamaan begin ik me te realiseren dat ik een van de bevoorrechten ben die het meesterwerk van Jacques Tati, de film Playtime, ooit hebben gezien zoals de meester hem bedoeld had, namelijk in glorieus 70mm breedbeeld.

Toen werd aangekondigd dat augustus 2026 Tati-maand zou worden en dat alle films van Tati in gerestaureerde vorm in de bioscopen zouden gaan draaien verheugde ik me daar ontzettend op, en geloof me, ik heb ook heel erg zitten genieten, zeker van de klassiekers Les Vacances de Monsieur Hulot, Mon Oncle en zeker ook Trafic, maar twee andere films waren toch op een bepaalde manier lichte tegenvallers.

Zo zijn er van Jour de Fête, de eerste grote film van Tati, drie verschillende versies in omloop geweest – de eerste was een noodgedwongen zwartwitversie, omdat de kleurenopnames door een technisch probleem niet konden worden gebruikt, de tweede was een versie die door Tati zelf was aangevuld met een aantal kleuraccenten, en dat zou je misschien wel de “director’s cut” kunnen noemen, en de derde versie was de kleurenversie die de dochter van Tati, Sophie, na de dood van haar vader nog voor elkaar gekregen heeft.
Waarom er nu voor de eerste zwartwitversie is gekozen is mij eerlijk gezegd volstrekt onduidelijk, maar jammer vind ik het wel, want ik vond persoonlijk de toevoeging van kleur echt een verrijking van de film.

Ernstiger vind ik de verminking van Playtime, dat door Tati in breedbeeld gefilmd werd, en dat je dan ook in een bioscoop moet bekijken die breedbeeld kan draaien, dan weet je niet waar je moet kijken omdat er op elk moment op elk deel van het doek wel wat gebeurt, waardoor je bij de derde of vierde keer dat je de film ziet nog weer nieuwe grappen ontdekt.

Die film werd hier in de verminkte 30mm versie getoond, wat betekent dat je meer dan de helft van het beeld mist. Laat dat even goed tot je doordringen. Degene die deze ingreep gedaan heeft moest dus telkens focussen op de grap die hem of haar het meeste opviel en de rest laten schieten.

Er valt nog steeds genoeg te lachen om Playtime, maar de krankzinnige wereld die Tati met zijn breedbeeldwereld geschapen had komt op deze manier absoluut niet meer tot leven. Ik weet dat Tati door Playtime failliet ging en dat de film later door degene die hem opgekocht had verminkt werd zodat hij in meerdere bioscopen gedraaid kon worden, maar als je in 2026 belooft dat je een gerestaureerde versie presenteert, dan verwacht ik ook de originele breedbeeld-Playtime.

Voor de kijkers die Playtime zo voor de eerste keer zien is het waarschijnlijk volstrekt onduidelijk wat ze allemaal missen, maar als je één keer de breedbeeldversie hebt gezien weet je dat je meer dan de helft onthouden wordt van dit unieke meesterwerk, en eigenlijk vind ik dat volstrekt onvergeeflijk.

HM 24 augustus 2026