Tobi Dahmen is een Duitse stripmaker die al jaren in Utrecht woont en die al indruk maakte met de geschiedenis over zijn eigen coming-of-age in de jaren tachtig in Duitsland als zogenaamde Fietsmod, een sublieme strip inclusief soundtrack, met veel humor en zelfspot gemaakt

Toen hij aan zijn vader een tamelijk belangrijke vraag stelde, namelijk “Papa, hoe was het eigenlijk voor jou in de oorlog en hoe heeft dit kunnen gebeuren?” bleek dat het begin van een lange onderzoekingstocht naar de geschiedenis van zijn hele familie, want zijn vader, die acht was in 1940, vertelde ook over zijn ouders, zijn oudere broers en zusje, en over andere familieleden en vrienden, want toen het tijdens de oorlog gevaarlijk werd aan de Columbusstraat in Düsseldorf werden de twee jongste kinderen naar het paltteland gestuurd, naar familie en vrienden.

We krijgen in dit boek dus niet één familiegeschiedenis, maar meerdere – de vader en moeder van Karl-Leo, de vader van Tobi, waarbij de vader zich met tegenzin aanmeldt voor de partij omdat hij anders zonder werk komt te zitten, de twee oudste zoons Eberhard en Peter, die allebei het leger in gaan, waarbij Eberhard naar het Russische front gestuurd wordt. We volgen zijn verhaal aan de hand van de brieven die hij aan zijn ouders stuurt, maar we zien de beelden van de verschrikkelijke werkelijkheid.

Maar er is ook het verhaal van Ewald Huth die Marlies, het zusje, opvangt, en die zich duidelijk uitspreekt tegen het nationaalsocialisme, en die dat met de dood moet bekopen – hij wordt ter dood veroordeeld en geëxecuteerd alleen maar omdat hij zich altijd duidelijk tegen de praktijken van de nationaalsocialisten bleef uitspreken, volgens de rechter “wegens ondermijning van de strijdkrachten” en omdat hij “op bijna criminele wijze in de ban van de kerk” zou zijn.

Columbusstraat is een verhaal over opportunisme, over de andere kant op kijken, niet willen zien, verzwijgen, meeschreeuwen met de rest, maar ook over stil verzet dat zwaar bekocht werd, en over de ondraaglijkheid van de oorlog, voor iedereen.

Columbusstraat is daardoor veel meer dan een familiegeschiedenis, zeker omdat we in deze tijd dezelfde machinaties zien, we zien precies hoe iedereen opnieuw wegkijkt en zaken vergoelijkt en hoe mensen om maar aan het werk te blijven principes veel te gemakkelijk overboord gooien.

Dahmen neemt in deze monumentale strip van ruim vijfhonderd pagina’s ruim de tijd om zijn verhaal te vertellen, maar als je eenmaal begint te lezen is stoppen onmogelijk, want Dahmen neemt je mee zijn familiegeschiedenis in, die het verhaal vertelt vanuit de Duitsers, waarbij je invoelt hoe allesdoordringend de invloed van het nationaalsocialisme was.

Indrukwekkend en regelmatig ook buitengewoon aangrijpend. Columbusstraat is een waar meesterwerk.

• Tobi Dahmen – Columbusstraat – Een familiegeschiedenis – 1935-1945 – Scratch Books hardcover 524 pp – € 39,95
• Bestel het boek her rechtstreeks bij uitgeverij Scratch Books