Robert Crumb’s Verhalen over Paranoia is het treurigste stripboek dat ik in tijden in handen heb gehad. Er waren al een tijd wat geruchten in omloop dat de befaamde tekenaar na de dood van zijn vrouw Aline de weg was kwijrgeraakt, en in dit boek wordt dat op een navrante manier bevestigd.

Crumb is niet alleen paranoide geworden, hij is ook in allerlei complottheorieën gaan geloven, en het enige voordeel dat dit boek je biedt is dat je de merkwaardige gedachtenkronkels van complotdenkers enigszins kunt volgen, al heeft Crumb er vaak wel heel veel woorden voor nodig om uit te leggen waarom iemand die redelijke dingen zegt zich juist daardoor verdacht maakt. Voor een complotdenker is werkelijk niemand te vertrouwen, zo blijkt, dus een zinnig gesprek aangaan lijkt totaal geen zin te hebben.

Het boek begint met dit veelzeggende plaatje onder de kop van het eerste hoofdstuk “Wat is paranoia?”

En dan volgen er vele hoofdstukken die allemaal uitleggen waarom Crumb naar eigen zeggen terecht paranoide is. Daarin gaat hij zelfs terug tot en met de beroerde LSD-trip die hij in 1966 in Cleveland had, maar ook Deep State komt aan de beurt, tot hij aan het eind gewoon toegeeft dat hij bang is voor alles en iedereen.

Verhalen over Paranoia is een deprimerend boek, omdat je ziet hoe Crumb zichzelf in een diepe depressie gewerkt heeft waar hij met geen mogelijkheid meer uit lijkt te komen. En anders dan bij zijn collega-tekenaar Manu Larcenet, die zijn depressie in drie aangrijpende, maar ook hilarische boeken van zich af tekende, is er bij Crumb geen greintje zelfspot of humor te bekennen.

De waarschuwing, in kleine lettertjes voor op het boek: “dit album is GEEN luchtig amusement” is dan ook volkomen terecht.

• R. Crumb – Verhalen over Paranoia – Concerto Books – hardcover 40pp – € 16,99
• Bestel het boek rechtstreeks bij uitgeverij Concerto Books