Roger Fajnzelberg is de zoon van twee overlevenden van de Holocaust – zijn moeder zat in Birkenau, zijn vader in Auschwitz, waar hij deel uitmaakte van het Sonderkommando dat gedwongen werd in de verbrandingsovens te werken. Thuis werd nooit over de oorlog gepraat, maar de jonge Roger had wel nachtmerries, omdat hij wel voelde dat er veel verzwegen werd.

Er was een schoenendoos die altijd meeverhuisde, en waar Roger pas lang na de dood van zijn ouders echt naar durfde kijken. Toen hij hem tenslotte opende bleken daarin de schriftjes te zitten waarin zijn vader zijn hele levensverhaal had opgetekend, van zijn jeugd in Polen in een bescheiden Pools gezin vanwaar hij als militant communist in 1937 naar Spanje vertrekt om daar tegen Franco en zijn fascisten te vechten. Daarna wordt hij in Frankrijk opgepakt en met het allereerste konvooi naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau gestuurd.

Roger sprak met zijn ouders Jiddisch, en verder Frans, maar de schriftjes zijn geschreven in het Pools, dus hij roept de hulp in van Alban Perrin, die het met zijn Poolse echtgenote vertaalt, zodat Roger eindelijk kan lezen wat zijn vader heeft doorgemaakt, negen jaar na diens dood.

Het verhaal is meer dan schokkend, mede omdat de getuigenissen van Alter Fajnzylberg nooit gehoord zijn door welke commissie dan ook, en als de schriftjes niet door zijn zoon Roger aan de vergetelheid waren onttrokken hadden we dit verhaal nooit gehoord. Het schokkende is ook nog, dat hij later in zijn leven verdacht gemaakt werd omdat hij deel uitmaakte van het Sonderkommando, terwijl hij daartoe gedwongen werd.

Deze unieke getuigenis is niet voor tere zieltjes, en ook niet echt fijn om te lezen, maar wel uitermate belangrijk, want het is een verhaal waar we onze ogen nooit voor mogen sluiten. Een buitengewoon indrukwekkend boek.

• Morvan, Matet & Ortiz – Wat ik zag in Auschwitz – De schriftjes van Alter – Standaard Uitgeverij – hardcover – € 27,99
• Bestel het boek hier bij een bekende webwinkel: Wat ik zag in Auschwitz