George (of Jōji) Hashiguchi is een van mijn favoriete fotografen omdat hij mijn blik op Japan radikaal veranderd heeft. Hij maakt al een groot aantal jaren fotoseries waarin hij Japan en de Japanners portretteert op een manier die je voor altijd geneest van het idee dat “de Japanner” bestaat.

Dream is de vijfde in de reeks boeken die begon met Seventeen’s map, waarin hij zeventienjarigen fotografeerde door heel Japan heen. Hij reisde daarvoor door het hele land en fotografeerde willekeurige zeventienjarigen in hun eigen omgeving, waarbij hij een aantal basisvragen stelde die eigenlijk nieteens essentieel zijn, want als je naar de foto’s kijkt zie je al zo’n enorme variëteit aan verschillende pubers en hun omgeving dat je alleen maar geboeid blijft kijken, geïmponeerd door de aandacht en de liefde van de fotograaf.

Daarna volgden Father in 1990, Couple in 1992, met de meest onwaarschijnlijke variatie in stellen en Work 1991-1995 in 1996 (dat boek heb ik nog steeds niet kunnen vinden helaas).

Toen Hashuiguchi ouder werd realiseerde hij zich dat er over ouder worden in de Japanse samenleving  meestal in negatieve bewoordingen wordt gepraat, en dat heeft hij altijd vreemd gevonden. Daarom kwam er nu dit boek, Dream, met mensen die zijn geboren in de Japanse Meiji-en Taishi periode (ongeveer 1867-1926). In 1987 begon hij voor deze serie door Japan te reizen op zoek naar mensen die in de vier recente tijdperken in de Japanse geschiedenis geleefd hebben, van de Meiji-periode (1867-1912), via de Taisho-periode (1912-1926, Showa (1926-1989) tot en met de huidige Heisei-periode (1989-).

Daarvoor ging hij overal heen, van Hokkaido’s Shakoran Peninsula in het noorden naar Okinawa’s Yaeyama eilanden en Kuroshima in het zuiden. Hij begon met het fotograferen van de 84-jarige Hori Hidekazu in Sakai in Isaka in december 1993 en sloot af met Sakaguchu Kosue (85) in Kishiwida in Osaka in maart 1997. In die ruim drie jaar ontmoette hij zevenennegentig mensen, die een aantal vragen beantwoordden en die hij vervolgens fotografeerde in hun eigen omgeving.

De levens van deze mensen stonden in het begin volledig in dienst van de staat – de meesten werden meteen na de basisschool aan het werk gezet als dienstmeisje of in fabrieken, en de jongens werden de oorlog in gestuurd. Als je het overleefd had voelde thuiskomen als een wedergeboorte.

Hatakeyama Sueno uit Akita (zie de eerste foto die ik je hier laat zien) was de enige vrouw uit haar klas die in het dorp achterbleef. De andere meisjes werden verkocht als dienstmeisjes. Houtskool verbranden in de bergen, vis vangen in de rivier en de meren, en pas toen ze de veertig gepasseerd was kwam ze in dienst van de basisschool van het dorp. Tot de dag van vandaag kent ze alleen het leven in haar geboortedorp. Nadat Hashiguchi haar foto had gemaakt onder de gestaag vallende sneeuw zei ze, in gedachten:”Ik had geluk dat ik in het dorp kon blijven”.

Alle mensen op de foto’s zijn per toeval ontmoet, en Hashiguchi  verbaast zich er elke keer weer over hoe die mensen, die door de geschiedenis en de tijden waarin ze leefden constant door elkaar geschud zijn, ondanks die omstandigheden het toch voor elkaar kregen om zo gracieus te leven.

Ze geven niemand de schuld, maar zijn altijd gewoon met een inwendige kracht doorgegaan met leven. Vergelijk dat eens met een simpele overstroming in onze huidige tijd, waarbij mensen niet dankbaar zijn als ze gered worden, maar waarbij de ontevredenheid over wat er allemaal misgaat als eerste wordt geventileerd.

Alle individuen in dit boek van Hashiguchi hebben hun eigen leven geleid, en Hashiguchi is blijven staan, heeft gekeken, en laat ons een persoon zien. Echt zien. Indrukwekkend.

“Walk, look, listen, stop, enter into each other’s feelings, and press the button” – zo omschrijft Hashiguchi  zijn werkwijze.

De boeken van George Hashiguchi  zijn helaas alleen antiquarisch verkrijgbaar

• George Hashiguchi – Dream

George Hashiguchi