Lading
Voor mijn moeder leek alle lichamelijke intimiteit een seksuele lading te hebben. Ze was er trots op dat mijn vader en zij seksueel actief waren, in tegenstelling tot veel andere stellen die ze kende. Daar was ze nogal open over, ook tegenover mij. Dat het misschien niet zo gepast was dat ze dat met haar zoon deelde, kwam niet in haar op.

Intiem
Ik zag mijn vader wel eens op de bank zitten terwijl mijn moeder naast hem op de bank lag, met haar hoofd in zijn schoot. Met zijn ene hand had hij een boek vast en de andere hand lag op haar schouder. Dat vond ik mooi om te zien. Een mooie vorm van intimiteit. Ik was veertien en voelde me een beetje verloren. Mijn zus zat op de bank. Ik vroeg of ik mijn hoofd in haar schoot mocht leggen. Dat mocht. Dat voelde goed. Intiem.

Ahum
Totdat mijn moeder binnenkwam, kuchte, een zenuwachtig lachje uitstootte en haar wenkbrauwen fronste. Meer was niet nodig om de onschuldige intimiteit tussen mijn zus en mij verdacht te maken. We wisten allebei dat we dit maar beter niet meer konden doen. Ik voelde me vies. Alsof ik betrapt was op onzedelijk gedrag. Terwijl daar feitelijk absoluut geen sprake van was.

Gezellig
Jaren later was ik met een vriendin en haar twee kinderen bij mijn ouders op bezoek. De oudste dochter, die toen een jaar of elf was, had de gewoonte om, als we naast elkaar op de bank zaten, mijn arm te pakken en die om haar schouder heen te draperen, om vervolgens genoeglijk tegen me aan te kruipen. Dat deed ze ook toen we bij mijn ouders op bezoek waren.

Dodelijke reactie
Op het moment dat mijn moeder dat zag reageerde ze op dezelfde manier waarop ze gereageerd had toen ze mijn zus en mij samen op de bank had gezien. Een kuchje, een zenuwachtig lachje en licht gefronste wenkbrauwen. De dochter van mijn vriendin reageerde meteen en duwde mijn arm van haar af en ging een eindje van me af zitten. Vanaf dat moment is ze nooit meer tegen me aan gekropen en heeft ze nooit meer mijn arm om haar schouder gedrapeerd.

Sabotage
Die intimiteit had mijn moeder, met behulp van een kuchje, een zenuwachtig lachje en licht gefronste wenkbrauwen, voorgoed weten te saboteren.

De interpretatie
Maar dit keer voelde ik me niet vies. Ik wist dat er niets mis was met de lichamelijke intimiteit tussen mij en de dochter van mijn vriendin. Ik wist dat er iets mis was met de conceptie van lichamelijke intimiteit van mijn moeder. Wat zij deed had niets met mij te maken, maar alles met haar seksualisering van lichamelijke intimiteit.

Intiem zonder seks
De meest intieme relatie die mijn moeder naar haar gevoel had, was de relatie met mijn vader. En die relatie was seksueel geladen. Intimiteit en seks waren voor haar identiek. Dat je een intieme relatie met iemand kan hebben zonder dat er sprake is van seks, kon ze zich niet voorstellen. Zeker niet als die relatie ook lichamelijk was. Dat concept was haar vreemd.

Kijken
Op een vredeskamp leerde ik Rieke kennen. Er was een moment waarop we elkaar aankeken en elkaar bleven aankijken, alsof we in elkaars zielen keken. We omhelsden elkaar en bleven zo zitten. Dicht tegen elkaar aan. Elkaars aanwezigheid voelen. Meer niet. Iedere keer als we naar elkaar keken voelden we ons innig met elkaar verbonden.

Het is goed zo
Op de laatste dag van het kamp namen we afscheid. ‘Hoe moet het nou met ons verder?’, vroeg ik. ‘Er moet niets’, zei zij, ‘het is goed zo’. Dat vond ik eigenlijk wel mooi. Ik had me inniger met haar verbonden gevoeld dan ik me had kunnen voorstellen. Dat kwam , zo realiseerde ik me,  omdat we zonder verwachtingen waren geweest. Zonder dat we meer van elkaar wilden dan er vanzelf was ontstaan. Zij had een vriend en ik was nog getrouwd met Mia. Ik was, naar mijn gevoel, Mia niet ontrouw geweest. Rieke en ik hadden geen seks gehad.

Verbonden
De intimiteit die er tijdens dat vredeskamp tussen ons was geweest, was onbeschrijfelijk groot. Ik had me nog nooit zo innig verbonden gevoeld met een vrouw. Ook niet met een man overigens. Ik had me nog nooit zo gezien gevoeld, zo geaccepteerd, zo heel. Dat gevoel nam ik mee naar huis. Ik hoefde geen relatie met Rieke. Ik verlangde niet naar meer. Ze zat voor altijd in mijn hart.

Verbinding
De intimiteit tussen Rieke en mij was niet seksueel. Het was een verbinding van twee zielen die elkaar op een open wijze hadden ontmoet en in zekere zin waren samengesmolten, zonder dat wij tot een eenheid waren gesmeed. En misschien was dat ook wel de essentie. Dat je de ander accepteert zonder iets van die ander te willen en daardoor in staat bent je volledig open te stellen voor die ander.

Rust
Op de terugweg naar huis merkte ik al dat ik voorgoed veranderd was. Ik voelde een rust die ik nog nooit eerder gevoeld had. Alsof ik in mijzelf thuis was gekomen. En zo kwam ik ook bij Mia thuis.

De oude Ruud
Ik dacht dat Mia blij zou zijn met mijn nieuwe ik. Hoe vaak had ze niet geklaagd over haar man die zijn weg maar niet vond. Maar nu klaagde ze over het feit dat ik veranderd was. ‘Waar is mijn oude Ruud gebleven?’, vroeg ze gefrustreerd. ‘Welke Ruud?’, vroeg ik. ‘Die Ruud die uit zenuwachtigheid tegen deurposten opbotst en die vaak niet weet hoe hij het heeft’, zei Mia. Ze bleek helemaal niet blij te zijn dat ik rust in mezelf gevonden had. Eerder gefrustreerd.

Innerlijke rust
Ik was haar seksueel wel eens ontrouw geweest en dat vond ze weliswaar niet leuk, maar dat had ze nooit als echt bedreigend gezien. Maar dat ik nu terugkwam van een vredeskamp en daar een innerlijke rust had weten te vinden, zonder dat zij er precies de vinger op kon leggen waar die innerlijke rust vandaan kwam, dat vond ze wel degelijk bedreigend.

Anker
Zou ik haar nog wel nodig hebben als ik niet als een kip zonder kop door het leven ging? Zou ze me niet kwijt raken als ik haar niet meer nodig had als anker? Dat waren de vragen die door haar heen gingen. Hoewel ze mij veranderd wilde zien in een man waar ze op kon bouwen, was ze tegelijkertijd bang dat als ik die man zou worden, ik haar niet meer nodig zou hebben en bij haar weg zou gaan.

Seks en intimiteit
Als je bang bent iemand te verliezen op het moment dat die persoon zichzelf vindt, dan is het onmogelijk om een intieme relatie met die persoon te hebben. Zelfs niet als je tien keer per dag met iemand naar bed gaat. Seks hoeft helemaal niet intiem te zijn. Integendeel. Als je klaarkomt dan ben je geen eenheid met degene met wie je seks hebt. Dan zit je voor de volle honderd procent in je eigen beleving, los van degene met wie je dat beleeft.

De kleine dood
De Fransen noemen dat moment niet voor niets ‘de kleine dood’. Voordat je klaarkomt kun je intieme momenten met elkaar beleven. Nadat je klaar bent gekomen ook. Maar op het moment zelf ben je op jezelf, in je eigen gevoel. Ook al beleef je dat gevoel dankzij een ander. Daarom komt het ook zelden voor dat mensen tegelijkertijd klaarkomen.

Lust
Seks kan een vorm van intimiteit zijn, maar dat hoeft niet. Verkrachting is geen vorm van intimiteit maar is juist het tegendeel ervan. Maar ook als twee mensen ervoor kiezen om samen seks te hebben hoeft er van intimiteit helemaal geen sprake te zijn. Als niet liefde maar lust de drijfveer is, dan kunnen mensen vreemden voor elkaar zijn en vreemden voor elkaar blijven en toch samen seks hebben.

Geen verwachtingen
Misschien was de kortstondige relatie die ik met Rieke had wel zo intiem omdat er geen seks aan te pas kwam, maar ook omdat er geen verwachtingen aan die relatie gekoppeld waren. Mia had geen ongelijk toen ze dat bedreigend vond. Maar het was vooral bedreigend omdat het haar en mij aan dat soort intimiteit ontbrak.

Intiem
Je kunt niet intiem met iemand zijn als je wilt dat die persoon jouw belangen hoort te dienen. Je kunt niet intiem met iemand zijn als je wilt dat die persoon verandert. Je kunt niet intiem met iemand zijn als je wilt dat die persoon niet verandert. Je kunt niet intiem met iemand zijn die wil dat je zijn of haar belangen voorop stelt.

Alles draait om hun
Mia begreep dat niet. Mijn moeder begreep dat ook niet. Intimiteit betekende voor hen dat de ander voldeed aan hun belangen. De ander was er om er voor te zorgen dat zij gelukkig zouden zijn of worden. Daarom was ik niet gelukkig met Mia. Daarom was mijn vader niet gelukkig met mijn moeder. En met iemand met wie je niet echt gelukkig bent, kun je niet echt intiem zijn.

Geluk
Overigens kun je met iemand met wie je wel echt intiem bent ook niet ongelukkig zijn. Al was het maar omdat je van echte intimiteit vanzelf gelukkig wordt.