Niveautest
Ik was zevenentwintig jaar oud toen ik besloot naar Middeloo te gaan om de opleiding tot creatief therapeut te gaan volgen. Ondanks een diploma van de Kunstacademie moest ik een test doen om te bewijzen dat ik het niveau had dat vereist was om die opleiding te gaan doen. Er werd een HAVO-niveau vereist en ik had maar een MAVO-diploma. En dus dat diploma van de kunstacademie, maar om de een of andere reden telde dat niet. Nadat ik die test had gehaald, mocht ik met de opleiding beginnen. Ik kwam terecht in een klas met twaalf vrouwen en twee mannen, waar ik er één van was.

Knuffeldier
Vrijwel vanaf het begin van de opleiding was ik tot over mijn oren verliefd op mijn klasgenoot Janien. Janien was een knuffeldier en als er iets was waar ik een onvoorstelbaar verlangen naar had, dan was het naar lichamelijke warmte. Ik heb dat wel eens horen definiëren als ‘huidhonger’. Dat vind ik wel een mooie definitie. Die honger naar aanrakingen had ik al zowat mijn hele leven. En Janien stilde die honger, op een onnadrukkelijke en vanzelfsprekende manier.

Aanrakingen
Dan kwam ze achter me staan terwijl ik zat en legde haar armen om me heen. Of ze gaf me zomaar een aai over mijn bol. Ook kon ze ineens haar kin op mijn schouder leggen, om iets tegen me te zeggen of mijn wang met de hare aaien. Dat soort lichamelijkheid was ik van huis uit niet gewend. Dat soort lichamelijkheid maakte me week en zacht. 

Einde knuffelen
Ik was vier jaar oud toen ik een keer tegen mijn moeder zei dat ik niet meer geknuffeld wilde worden. Dat was op een moment dat ze me op schoot probeerde te trekken terwijl ik net met iets anders bezig was. Wat ik had willen zeggen was dat ik dat op dat moment niet wilde. Maar mijn moeder dacht dat ik me vanaf nu te groot voelde om door haar geknuffeld te worden. Vanaf dat moment werd ik door haar ook niet meer geknuffeld. Nooit meer.

Mannen
Mijn vader stoeide wel met zijn zonen, maar knuffelen was niet iets dat in zijn beeld van mannelijkheid paste. Begrijpelijk. Hij was door zijn vader wel geslagen, maar nooit geknuffeld. Mannen hoorden geen lichamelijke affiniteit te vertonen, behalve als het om seks ging. Geilheid werd wel als mannelijk gezien. Een omhelzing of een kus tussen mannen was voor mietjes, niet voor echte kerels. Overigens had mijn vader niets tegen mietjes, maar hij wilde er zelf nadrukkelijk geen zijn.

Vrouwen
Ik heb me altijd meer tot vrouwen aangetrokken gevoeld dan door mannen, ook, of misschien wel vooral, als het om vriendschappen ging. Ik voelde me bij vrouwen gewoon veel meer thuis. Haantjesgedrag stond me tegen. Misschien dat ik daarom meer aangetrokken werd door beroepen die als ‘vrouwelijk’ werden gezien. Vandaar dat ik leerling-verpleegkundige was geweest en ook nog een blauwe maandag, als enige man, op de opleiding tot kleuterleidster had gezeten.

Vriendschap
Het was geen geheim dat ik, bijna vanaf het begin dat we elkaar kenden, verliefd op Janien was. Onze hele klas wist dat. Janien wist dat. Mijn klasgenote Jacqueline wist dat, mijn klasgenoot Peter wist dat. Het was ook geen geheim dat Janien niet op dezelfde manier van mij hield, maar tegelijkertijd was er wel een innige vriendschap tussen ons. We waren graag in elkaars aanwezigheid. 

Geluksmoment
Op een foto die op een feest van een klasgenote gemaakt is, sta ik tegen een pilaar geleund en Janien staat met haar rug tegen mij aan. Ik heb mijn armen om haar buik geslagen en haar armen omhelzen mijn armen weer. Ik hoef die foto niet te zien om dat moment weer voor de geest te kunnen halen. Ik weet nog precies hoe ik me toen voelde. Volmaakt gelukkig.

Fysieke aantrekkingskracht
Woordeloos gelukkig. Zoals een baby zich in de armen van een moeder koestert. Janien was alles wat mijn moeder niet was. Het was alsof mijn lichaam een deel van het hare mocht zijn, alsof mijn huidhonger gestild werd door haar fysieke aanwezigheid. Dat gevoel was waardoor ik me tot haar aangetrokken voelde. Hoewel we soms samen sliepen, kwam daar geen seks aan te pas. Toch voelde ik me fysiek meer tot haar aangetrokken dan door vrouwen waar ik wel seks mee had. 

Wachten
Janien wist wat ik voor haar voelde. ‘Maar’, zei ze, ‘ik ben daar nog niet aan toe. Dat komt later wellicht wel’. Ze had er geen bezwaar tegen dat ik vriendinnen had waarmee ik wel seks had, omdat ze dat niet echt als een bedreiging zag. Op de een of andere manier ging ze er van uit dat, als zij zover was, ik er gewoon voor haar zou zijn. En om heel eerlijk te zijn, ging ik daar ook van uit. Ik was bereid mijn leven lang op haar te wachten. Zo verliefd was ik.

Een boek
Vier jaar nadat we elkaar hadden leren kennen als klasgenoten gingen Janien, Jaqueline, Peter en ik samen op vakantie naar Griekenland. Drie weken daarvoor was Janien jarig en had ik haar een boek gegeven waar ik een aantal maanden aan had gewerkt. Zo’n teken van liefde was niet zonder gevaar. Het was wel vaker voorgekomen dat Janien afstand tot me nam nadat ik haar duidelijk had gemaakt hoeveel ik van haar hield. Alsof ze bang voor mijn liefde was.

Een stel
In Griekenland, en zelfs al in het vliegtuig naar Griekenland toe, waren Peter en Janien onafscheidelijk. Ik vermoedde dat het de manier was waarop Janien me op afstand hield vanwege het cadeau dat ik haar had gegeven. Ik ging er nog steeds van uit dat ze nog niet aan een relatie toe was, totdat Peter bekende dat hij en Janien, sinds haar verjaardag, een stel waren. Hij was bij haar blijven slapen en ze hadden samen seks gehad. En nu waren ze dus een stel. Poeh.

Vooraf
Ik hield van Peter en ik hield van Janien. Ik was met beiden bevriend. Ik had geen claim op Janien, vond ik. Als zij en Peter voor elkaar kozen, dan was dat hun goed recht. Niet dat er niets knaagde. Het was allemaal wel een beetje vreemd. Iets meer dan een maand voor Janien’s verjaardag zaten Peter en ik op een terrasje een biertje te drinken en hadden we het over deze vakantie gehad. ‘Wie weet wordt het tijdens die vakantie eindelijk iets tussen Janien en jou,’ had Peter geopperd, ‘en misschien ook wel tussen mij en Jacqueline’, had hij er aan toegevoegd. ‘Heb je nog steeds een oogje op Jacqueline?’. ‘Ach, eh, tja, een beetje wel ja’. En nu waren hij en Janien ineens een stel.

Drie vrienden kwijt
Het was al snel duidelijk dat Peter en Janien een echt stel waren. Als ik een woordenwisseling met Peter had, nam Janien het voor hem op. Als ik iets tegen Janien probeerde te zeggen, vroeg ze aan Peter wat ik gezegd had, alsof ze me duidelijk wilde maken dat ik er, voor haar, niet echt meer toe deed. Ik had het gevoel dat ik, in één klap, twee vrienden was kwijtgeraakt. Met Jaqueline boterde het ook al niet echt, omdat zij het gevoel had, tegen haar zin, met mij opgescheept te zitten. Ik was met drie vrienden op vakantie, maar voelde me eenzamer dan ooit.

Strandvakantie
Op een gegeven moment waren we op het eiland Zakynthos beland. Overal waar we heen waren gegaan was het enige dat we deden op een strand gaan liggen zonnen om daarna een eetgelegenheid te bezoeken om daar wat te eten en ouzo te drinken. Steeds maar weer een strand bezoeken begon me de keel uit te hangen. En ook het samenzijn met mijn drie vrienden begon me danig te vervelen. Ik had er geen zin meer in. De volgende dag maakte ik duidelijk dat ik niet meeging naar het strand. Dat leek mijn vrienden niet uit te maken. Dan gingen ze wel met zijn drieën.

Eenzame wandelingen
Ik maakte een wandeling in de omgeving van het dorp waar we logeerden en zag stukken van het eiland die ik veel boeiender vond dan die eeuwige stranden aan die azuurblauwe Middellandse Zee. Door die eenzame wandelingen kwam ik tot rust. Als mijn vrienden mij liever op afstand wilden hebben, dan nam ik zelf ook liever afstand. In mijn eentje voelde ik me een stuk minder eenzaam dan in hun gezelschap. Die dagen die ik in mijn eentje wandelend op Zakynthos doorbracht, waren de fijnste dagen van de vakantie in Griekenland tot dan toe.

Afstand scheppen
Op een gegeven moment werd het tijd om terug naar Athene te gaan om daar het vliegtuig terug naar huis te nemen. We stonden op de boot naar het vasteland te wachten toen Janien vroeg of ze me even kon spreken. Dat kon. Ze vertelde dat ze iets met Peter was begonnen omdat ze nogal was geschrokken van het cadeau dat ik voor haar had gemaakt, omdat dat zo duidelijk met liefde gemaakt was. Daardoor had ze de noodzaak gevoeld om afstand tussen haar en mij te scheppen en was, om dat te bewerkstelligen, met Peter naar bed gegaan.

Bekentenis
Dat ze me dat eerlijk vertelde, luchtte me op. Doordat ze het toe had gegeven ging ik er van uit dat we vanaf nu weer op de oude voet verder zouden gaan. Dat onze relatie weer als vanouds zou zijn. Ik geloof niet dat ik echt tot me door wilde laten dringen wat ze eigenlijk precies zei. Ze had bekend wat ze had gedaan. Prima. Zand erover. Streep eronder. Klaar. 

Als vanouds?
De twee dagen die we erover deden om weer terug naar Athene te gaan, leek alles ook weer als vanouds. Althans, tussen Janien en mij. Dat Peter enigszins van slag leek, omdat Janien zich nu weer meer op mij richtte, zag ik wel, maar liet ik niet echt tot me doordringen. Misschien vond ik stiekem ook wel dat hij dat verdiend had. Hij had immers ook geen rekening met mij gehouden, toen hij met Janien naar bed was gegaan.

Verandering van scene
De avond voordat we een vroege vlucht naar huis zouden nemen, besloten we de nacht niet in een hotel door te brengen, maar op een pleintje in Athene. We zetten onze bagage neer en installeerden ons op twee bankjes. Ik wilde mijn hoofd op de schouder van Janien leggen, maar zij stond op, liep naar de bank waar Peter zat, ging naast hem zitten en legde haar hoofd op zijn schouder. Ik zag hoe opgelucht hij was dat hij haar weer terug had. 

Manipulaties
Juist die uitdrukking van opluchting raakte me diep. Daardoor zag ik ineens dat ook hij het slachtoffer was van de manipulaties van Janien. Ik geloof dat ik toen pas zag hoe Janien ons tegen elkaar had uitgespeeld en nog steeds uitspeelde en dat toen pas echt tot me doordrong hoe egocentrisch en harteloos dat van haar was. Dat was het moment dat ik voor eens en voor altijd ophield verliefd op haar te zijn. 

Een harteloze binnenkant
Ze wist dat ze met onze gevoelens speelde. Ze wist dat ze ons tegen elkaar uit speelde. En ze deed het zonder ook maar een moment van twijfel of schaamte. Het was alsof onze gevoelens er voor haar niet toe deden. Alsof ze die achteloos mocht negeren en manipuleren als haar dat, om wat voor een arbitraire reden dan ook, goed uit leek te komen. Alsof haar zachte buitenkant haar harteloze binnenkant verborgen had gehouden. Het was alsof ik ineens dwars door haar heen keek.

Betovering verbroken
Ik was verliefd geworden op de buitenkant, maar die harteloze binnenkant stootte me af. Mijn verliefdheid verdween als een schaduw in een maanloze nacht. Peter was opgelucht omdat hij dacht haar weer terug te hebben, en ik was opgelucht omdat de betovering die de verliefdheid voor Janien voor mij was geweest, vanaf dat moment voorgoed verbroken was. 

Dat was het begin van het einde van onze vriendschap.

Alleen niet helemaal. Dat kwam later.