Pianospelen, lezen en tekenen
Krista zat, toen ik haar leerde kennen, in het laatste jaar van het conservatorium. Ze had na vijf jaar voor docerend musicus gestudeerd te hebben, nog twee jaar extra gedaan om als uitvoerend musicus af te studeren. Dat betekende dat ze ter voorbereiding op haar eindexamen, dagelijks veel piano speelde. Toch hadden we elke dag contact met elkaar. Ik was vaak bij haar. Terwijl zij piano speelde las ik boeken of maakte tekeningen en schetsen in mijn schetsboek. 

Bellen
Soms kwam ze even bij mij langs. Dan kwam ze ’s avonds laat en vertrok ’s morgens vroeg weer om thuis te kunnen studeren. Op de dagen dat we elkaar niet in levende lijve zagen, belden we vlak voor het slapen gaan met elkaar en vertelden elkaar over de belevenissen van die dag. Vaak zaten we dan, na een half uur gepraat te hebben, nog een half uur zwijgend aan de telefoon te luisteren naar elkaars ademhaling. Intimiteit in stilte.

Schaamteloos
Krista wist wat er tussen Janien en mij was gebeurd in Griekenland. Dat had Janien haar in geuren en kleuren verteld. Daarbij was ze schaamteloos eerlijk geweest. Door de verhalen van Janien had Krista medelijden met mij gevoeld. Ze had zich goed kunnen voorstellen hoe ik me gevoeld moest hebben. Door hoe Janien over mij sprak had ze ook sympathie voor me gekregen, en misschien was dat zelfs wel de oorzaak of minstens een aanleiding geweest waarom ze me had aangesproken op het nieuwjaarsfeest van Peter, Teun en mij.

Misschien
Ze had het ook met verbazing met Janien over de relatie tussen Janien en mij gehad. ‘Wat voel jij nou eigenlijk voor hem’, had ze gevraagd. ‘Ja. ach’, had Janien geantwoord, ‘nu wil ik nog niets met hem, maar misschien wel als ik er over een paar jaar klaar voor ben’. Omdat Janien op die manier nog steeds een claim op mij deed, had Krista zich verplicht gevoeld om met haar te spreken voordat ze met mij een afspraak had gemaakt. Janien bevestigde dat ze op dat moment zelf nog geen inniger relatie met me wilde, maar misschien over een aantal jaren wel.

Claim
“Ik vind dat wel moeilijk’, zei Krista, ‘want ik heb dan toch het gevoel dat ik jou van haar afpak’. ‘O, nee’, zei ik, ‘al zou ze een inniger relatie met mij willen, sinds Griekenland kan ze dat vergeten. Ik wil dat niet meer. Dus daar hoef je je geen zorgen over te maken. Ik ben absoluut niet meer verliefd op Janien’. ‘Toch heb ik het daar een beetje moeilijk mee’, zei Krista. Dat kon ik me wel voorstellen. Krista was loyaal. Ik maakte haar duidelijk dat het natuurlijk raar was dat Janien, na alles wat gebeurd was, nog steeds een claim op mij dacht te mogen hebben. Dat was ze wel met mij eens. En ik herhaalde nog maar eens dat mijn verliefdheid op Janien definitief voorbij was.

Hoe gaat het?
In Juli 1988 had Krista haar eindexamenconcert. Ze speelde als afsluiting van haar studie, een solostuk en een stuk met een klarinettiste. Het concert werd bezocht door docenten, medestudenten, familie, vrienden en kennissen. Ook Janien was er. Ik had haar al een aantal weken niet meer gezien en liep op haar af. ‘Ha, Janien, hoe gaat het ermee?’, vroeg ik. Haar gezicht stond op onweer. ‘Slecht’, zei ze. Ik keek haar verbaasd aan.

Vergeten
‘Ik was drie weken geleden jarig’, zei ze, ‘en jij hebt niks laten weten’. Dat klopte. Ik was vooral bezig geweest met Krista en de stress die ze onderging in aanloop naar haar afstuderen. Ik was de verjaardag van Janien inderdaad glad vergeten. ‘Nou en’, dacht ik, ‘wat dan nog?’. Ik dacht terug aan haar verjaardag van twee jaar daarvoor, waar ik wel aan had gedacht. De verjaardag waarop ik haar een boek had gegeven waar ik maanden aan had gewerkt. Waarbij ze als ‘dank’ voor dat cadeau met mijn beste vriend naar bed was gegaan. Eigenlijk als straf omdat ik haar teveel aandacht had gegeven. En dan was ze nu kwaad omdat ik haar verjaardag vergeten was? Dat leek me, zacht uitgedrukt, nogal ongepast.

Verkeerde moment
En zelfs als ze daar kwaad om was, zou ze dan niet het fatsoen kunnen hebben om die kwaadheid in te slikken en even voor zich te houden? Dit was niet de tijd en de plaats om over zoiets onbenulligs te gaan zitten zeiken. Dit was Krista’s dag. Dit was Krista’s moment. Ze had het recht niet om dat moment voor zichzelf op te eisen. Ik was pissig. Ik keek haar strak aan, stond even stil, draaide me om en liep weg. ‘Ze kan me wat’, dacht ik, ’nou is het over’.

Terrasje
Nadat de festiviteiten op het conservatorium waren afgelopen liepen we met een stel de stad in om op een terrasje nog wat te gaan drinken. Krista zag dat er wat met mij aan de hand was. ‘Is er iets?’, vroeg ze. ‘Ja, maar daar hebben we het later wel over’, zei ik. Janien was niet meegegaan naar het terras. Gelukkig maar. Ik kon haar op dat moment wel schieten. 

Gepasseerd station
Eigenlijk was het, door allerlei opmerkingen die ze naar mij of naar Krista had gemaakt, wel duidelijk dat ze ons ons geluk samen niet echt gunde. Ze dacht nog steeds dat ze maar met haar vingers had hoeven knippen om, op het moment dat zij daar behoefte aan zou hebben, mij op te komen laten draven. Maar als ze ons samen zag, werd haar duidelijk dat dat een gepasseerd station was.

Einde vriendschap?
Het stak me dat ze ons ons geluk samen niet leek te gunnen. Het stak me dat ze op Krista’s grote dag meende mij kwalijk te moeten nemen dat ik haar verjaardag was vergeten. Zo hoefde het voor mij niet meer. Ik overwoog om de vriendschap tussen ons maar helemaal op te zeggen. Maar toen ik er nog eens goed over nadacht, vond ik dat ik Janien toch nog een kans moest geven. We waren immers al zeven jaar bevriend.

Uitleg
Dus sprak ik met haar af om haar duidelijk te maken waarom ik me door haar zo gekwetst voelde. Ik vertelde haar hoe ik me gevoeld had tijdens de vakantie in Griekenland. Hoe eenzaam. Hoe alleen. Maar ook hoe verraden ik me gevoeld had toen ze, nadat ze toegegeven had dat ze iets met Peter was begonnen om afstand tussen haar en mij te scheppen, dat nogmaals gedaan had. Willens en wetens. En dat toen mijn verliefdheid voorgoed verdwenen was. Ik legde haar ook uit waarom ik zo boos was geworden toen ze me tijdens Krista’s eindexamen meende te moeten verwijten dat ik haar verjaardag vergeten was. Ze hoorde het aan. Ik dacht dat ze het wel begrepen had.

Initiatief
Ik ging weg. Ik besloot dat ik het initiatief tot contact tussen ons niet zelf meer zou nemen. ‘Als ze de vriendschap met mij belangrijk genoeg acht, kan ze dat laten zien door contact met mij op te nemen’, dacht ik. ‘Maar als ze dat niet doet, dan is ze me niet waard’.

Mijn vader
Die zomervakantie maakten Krista en ik een fietstocht van twee weken. We trokken van camping naar camping, maar verbleven ook een paar dagen bij mijn ouders in Maastricht. ‘Toen ik jouw vader ontmoet had, wist ik zeker dat jij het voor mij was’, zegt Krista vaker. Ze zag hoe innig wij verbonden waren en hoe we op elkaar leken. Als ze al aan mij zou hebben getwijfeld, nam mijn vader die twijfel bij haar weg.

Vakantie
Nadat ze twee weken met mij in België en Nederland was gaan fietsen, ging Krista ook nog een ruime week met Janien op vakantie. Elke dag rond half vijf ’s middags belde ze me op om even mijn stem te horen en bij te kletsen. ‘Daar heb ik nou zo’n hekel aan’, had Janien gezegd, ‘dat vriendinnen waarmee je op vakantie bent zo nodig met hun vriendjes moeten bellen. Je bent met mij op vakantie, hoor’. Gelukkig trok Krista zich daar niets van aan. ‘Ik ben de hele dag al samen met jou, dan mag ik ’s middags toch wel even met Ruud bellen’, had ze geantwoord. 

Delen?
Ze had het met Janien nog wel over mij gehad, vertelde ze toen ze terug was. ‘Janien lijkt wel in te zien hoezeer ze je gekwetst heeft door hoe ze je in Griekenland heeft behandeld’, zei ze. ‘Ik heb haar gevraagd of ze dat dan niet met jou moest delen, omdat dat voor jou veel zou betekenen, maar daar ging ze nauwelijks op in’. Dat had inderdaad wel uitgemaakt, maar helaas heeft ze zich er nooit toe kunnen zetten.

Afbrokkelende vriendschap
De relatie tussen Krista en mij tastte ook de vriendschap tussen Krista en Janien aan. Het is moeilijk bevriend te blijven met iemand die jou je grote geluk niet gunt. Die het je niet gunt dat je iemand hebt gevonden waar je je volledig thuis bij voelt.  

Verhuisd
Janien heeft nooit de moeite genomen om een afspraak met me te maken nadat ik bij haar langs was gegaan om haar duidelijk te maken hoe ze me had gekwetst. Op een gegeven moment kreeg ik een briefje van haar met de tekst: ‘Ze is verhuisd naar Antwerpen’. Ze had zelfs niet de moeite genomen om afscheid te komen nemen. En dat na zeven jaar vriendschap.

Antwerpen
Krista en ik hebben Janien daarna nog één keer gezien. Mijn zus had ons twee treinkaartjes gegeven waarmee je vanaf elk station in Nederland een dag heen en weer naar Antwerpen kon reizen. Ik weet niet meer hoe zij aan die kaartjes kwam, maar ze dacht niet dat zij ze zou gebruiken, dus kregen wij ze. Op een zondag gingen we, vanuit Utrecht, naar Antwerpen. We liepen daar over de markt toen ik zei: ‘Zou het niet raar zijn als we Janien hier ineens tegen zouden komen?’. 

Ongemakkelijk
‘We kunnen haar ook even opzoeken’, stelde Krista voor. ‘Heb jij het adres dan bij je?’. ‘Ja’. Met het openbaar vervoer was het niet echt ver. Janien was thuis. Er was ook een vriendin van haar. Het gesprek ging niet echt soepel. Ook omdat die vriendin aanwezig bleef en de situatie daardoor extra ongemakkelijk was. Ik had het vermoeden dat Janien haar nadrukkelijk had gevraagd te blijven, wellicht omdat ze niet alleen met ons wilde zijn. Dat werd later bevestigd. 

Samen
Een paar jaar later kwam ik Jaqueline tegen, bij de Ikea. We kletsten wat. Ik vertelde dat ik Janien nog een keer was gaan opzoeken toen ik in Antwerpen was. ‘Ja, samen’, zei Jaqueline smalend. Blijkbaar hadden Janien en zij het over dat bezoek gehad en had Janien aan Jacqueline duidelijk gemaakt dat ze er moeite mee gehad had dat we samen waren langsgekomen. Vreemd. Als ze mij alleen had willen spreken had ze dat gewoon kunnen regelen. Als ze Krista alleen had willen spreken ook. En wat was er dan zo erg aan het feit dat wij samen bij haar langs waren gekomen? 

Geluk
Was dat haar nog steeds een doorn in het oog? Kon ze het nog steeds niet over haar hart verkrijgen om ons ons geluk samen te gunnen? Kon ze nog steeds niet blij voor ons zijn dat we elkaar gevonden hadden en gelukkig met elkaar waren? Hoe kan dat? Liefde is een ander alle geluk van de wereld gunnen. Blijkbaar kon ze die liefde niet voor ons opbrengen. Voor geen van beiden. Vreemd.

Janien
Zonder Janien had ik Krista nooit leren kennen. Krista is mijn grote liefde. Ze is mijn thuis. Zij is mijn verbinding met het leven, met het bestaan. Dat heb ik, in zekere zin, aan Janien te danken. En eigenlijk doet het er niet toe dat zij ons ons geluk samen niet gunde en wellicht nog niet gunt. Ik voel geen boosheid en zelfs geen verdriet. Maar rouwig over het feit dat zij geen deel meer uitmaakt van mijn leven ben ik, eerlijk gezegd, ook niet. 

De balans
Als ik de pijn die ze me heeft gedaan afweeg tegen het geluk dat ze me, ondanks zichzelf, heeft bezorgd, dan weegt dat geluk veel zwaarder dan die pijn. Ik zie Janien als een intermediair tussen Krista en mij. Zij heeft ons samengebracht. Dat ze dat eigenlijk niet kan verkroppen, is haar probleem. Dat ze daardoor twee vriendschappen is kwijtgeraakt, is haar verlies.

Feit blijft dat ik dankzij Janien mijn ware liefde heb gevonden.