Epiloog

Gisteren keken Bob en ik naar de film Hachi op dvd. Die film gaat over de vriendschap van een hond en een professor. De professor vindt die hond op het station van zijn woonplaats en raakt aan het beest verknocht. Dat is meer dan wederzijds. Iedere werkdag gaat de professor met de trein naar zijn werk en iedere middag zit Hachi hem op het plein voor het station op te wachten, vreemd genoeg precies op tijd. Dan lopen ze samen naar huis.

De professor probeert of hij Hachi een bal kan laten apporteren, maar dat vertikt hij. ‘Waarom zou hij dat ook doen?’, vraagt een vriend hem, ‘hij hecht zich aan mensen, maar hij doet alleen uit vrije wil wat hij voor die mensen wil doen. En daar hoort het apporteren van een bal niet bij’.

Op een gegeven moment krijgt de professor op zijn werk een hartaanval en sterft. Die middag zit Hachi vergeefs op zijn vriend de professor te wachten. Pas ’s avonds heel laat gaat hij weer naar huis. De volgende middag zit hij er weer en de middag daarop weer en ook de middag die daar op volgt, tien jaar lang. En dan sterft hij op het plein, nog steeds wachtend op zijn vriend.

Mensen zeggen wel eens dat een hond de beste vriend van een mens is en meestal vind ik dat zwaar overdreven. Dat honden loyaal kunnen zijn, geloof ik wel, maar of dat uit vriendschap is of uit onderwerping is mij niet altijd even duidelijk. De film Hachi ontroerde me wel maar leek me ook onwaarschijnlijk, totdat ik bij de aftiteling las dat het wel degelijk gebaseerd was op de werkelijkheid. In Japan was er een vriendschap tussen een professor en zijn hond waarbij de hond, toen zijn menselijke vriend niet terug kwam, elke dag op hem zat te wachten, negen jaar lang. Op het plein waar hij zat te wachten staat nu een bronzen beeld van die hond, op de plek waar hij elke dag zat te wachten.

Ik moet aan Huub denken en zijn vriendschap met Frank. Hij leek vaak in gedachten verzonken en ik wist dat dat was omdat hij Frank miste. Alsof hij na school het liefst terug naar het dorp was gefietst om daar bij het café op Frank te wachten. Dat hij dat niet deed kwam omdat hij wist dat hij dan nooit op tijd terug zou kunnen zijn voor het avondeten en mijn moeder dan kwaad zou worden. Maar de manier waarop hij na school op een paaltje voor school zat, voor zich uit starend met zijn gedachten bij zijn vriend, had dezelfde triestheid die ik bij Hachi meende te zien terwijl hij op zijn mensenvriend wachtte.

Dat dieren zich op een bijzondere manier aan mensen kunnen hechten, geloof ik wel. Ik zag ooit een documentaire over een kraai, die halfdood door iemand was gevonden en verzorgd totdat hij zichzelf weer kon redden. Toen liet zijn verzorger hem vrij. Een tijd later zag die kraai een man. Die man was eenzaam en depressief. En juist die man werd door de kraai als vriend uitgekozen. Hij vloog naar hem toe en landde op zijn schouder. Alleen al het feit dat hij door een levend wezen als vriend werd uitgekozen bleek voldoende om de depressie waaraan die man leed te verminderen. Soms was de kraai een tijdje weg, maar hij kwam altijd terug om zijn gekozen mensenvriend gedag te zeggen en op te beuren.

Dat je een vriend levenslang kan missen staat ook vast. Michel de Montaigne beschrijft in zijn essays hoe hij zijn jonggestorven beste vriend tientallen jaren later nog mist. Alsof je beste vriend niet helemaal weg is als je hem in je hart blijft sluiten.

Je hoort ook wel eens dat mensen die gelukkig getrouwd zijn vlak na elkaar sterven, alsof ze de liefde en de vriendschap die ze voor elkaar voelen zo slecht kunnen missen dat ze liever, net zoals de ander, niet meer bestaan, dan zonder die ander te moeten leven.

Er zijn mensen die helemaal geen vrienden hebben. Ik kan me geen voorstelling maken van de eenzaamheid die je dan moet voelen. Er zijn ook mensen die alle mensen waarmee ze een transactionele relatie hebben vrienden noemen. Ik hoorde Mark Rutte het ooit over zijn goede vriend Netanyahu hebben. Ik kan me niet voorstellen dat Netanyahu voor wie dan ook vriendschappelijke gevoelens kan koesteren.

En al die mensen die bevriend waren met Jeffrey Epstein, waren dat vrienden? Ik betwijfel het. Je kunt geen vrienden zijn met mensen die vooral bezig zijn met de vraag hoe je een ander voor je eigen belangen kan inzetten. Daar kun je wel allianties mee aangaan, maar dat is toch iets totaal anders dan vriendschap.

Ware vrienden geven zich aan elkaar zonder precies af te wegen wat ze aan de ander hebben. Hachi had zijn hart aan de professor gegeven. Hij verwachtte niets terug. Anders zou hij niet negen jaar lang elke dag op zijn vriend hebben zitten wachten. Zonder beloning van die vriend.

Huub miste Frank niet omdat hij iets van Frank wilde, maar omdat hij zichzelf niet meer met Frank kon delen. Ook Michel de Montaigne miste zijn beste vriend omdat hij zichzelf niet meer met hem kon delen. Dat is misschien wel de essentie van vriendschap, de behoefte om er voor de ander te zijn.

Ik zat gisteren naast Bob op de bank terwijl we naar de film ‘Hachi’ keken. En ik realiseerde me dat ik hem net zo zou missen als Hachi de professor miste, mocht ik hem ooit kwijtraken. Maar ik realiseerde me ook dat ik hem daardoor nooit kwijt zou raken. Omdat ik niet anders kan dan hem in mijn hart met me meedragen. wat er ook gebeurt.

Vrienden voor het leven.

Dat geldt ook voor Anke en Dora.

Ook zij zijn vrienden voor het leven.

Wat een geluk!